جاغوری یک - قسمت چهارم - سیری بر تاریخ هزاره ها در پاکستان

قسمت چهارم

هزاره های پاکستان

و انقلاب اسلامی افغانستان .

بتاریخ هفت ثور 1357 خورشیدی ، توسط یک کودتای خونین نظامی حکومت محمد داود خان رئیس جمهور وقت افغانستان سرنگون گشت و به جای او حزب سیاسی بنام حزب دموکراتیک خلق زمام امور را بدست گرفت .

اعضای حزب خلق که در حکومت و مردم داری تجربه نداشتند ، پس از اندک زمانی به ظلم و چپاول اغاز نموده و شمار زیادی از متنفذین ، روشن فکران ، علما و سران قبایل و اقوام را بنامها و اتهامات ، مسلمان ، فیودال ، مرتجع ومخالفین سیاسی و غیره زندانی و هزاران تن را به کام مرگ سپردند . این حرکت نا اگاهانه حاکمان تازه در صحنه امده عرصه را بر مردم افغانستان تنگ ساخته و از هر گوشه و کنار کشور صدای ازادی خواهی و انقلاب بلند شد ، مردم متدین هزاره که همیشه درس انقلاب و آزاده زیستن را از مولای شان حسین بن علی (ع) اموخته اند سراغاز انقلاب گشته و مردم دره صوف ولایت سمنگان دست به شورش و قیام زدند .

با قیام دره صوف ، انقلاب به تمام هزاره جات سرایت نموده و در مدت کوتاهی تمام ولسوالی های هزاره جات از تسلط حاکمیت دولت مرکزی حزب دموکراتیک خلق خارج گشت که تمام مناطق هزاره ستان توسط خود مردم اداره و کنترول میگردید .

با بروز چنین حوادثی دولت مرکزی از طریق هوا و زمین چندین مرتبه بالای هزاره ستان عملیات نظامی را اغاز نمود اما موفق به تسخیر این لانه شیرمردان نشد .

حکومت ازسیاست یک قرن قبل عبدالرحمان خانی کار گرفته و شماری ازمردم پشتون ، اهالی میدان وردگ و پغمان را مسلح ساخت تا علیه هزاره ها بجنگند . با وعده سرهزاره از دولت و مال و دارایی اش از شما لشکر پشتون هارا اماده ساخت . اما مردم وردک و پغمان که نمیخواستند تاریخ تکرارشود، فریب حکومت را نخورده و باسلاح هایشان علیه حکومت قیام نمودند .

با اغاز عملیات های نظامی و بمباران ها از سوی قوای دولت ، شماری از مردم هزاره که در مرز های هزاره جات ساکن بودند ، منطقه را ترک گفته و راه هجرت را درپیش گرفتند . البته که دراین بار تمام اقوام افغانستان کشور را ترک گفته و به کشور های همسایه مهاجر شدند . اما هزاره ها بیشتر به جمهوری اسلامی ایران روی اورده و شماری هم به شهر کویته پاکستان پناهنده شدند .

بازار کویته

کویته در عصر انقلاب اسلامی یعنی دهه های 60 تا 80 خورشیدی ، برای هزاره های که از اثر حملات نیروهای دولتی و همچنین بعد ها جنگ های خانمانسوز داخلی احزاب ویا دوره های سیاه حاکمیت ربانی و یا حاکمیت فاشیستی طالبان راه هجرت را در پیش میگرفتند ، خانه دوم این مردم بحساب می امد و گاهی هم مهاجرین احساس بیگانگی و دوری از وطن را نکردند .

با اغاز انقلاب و جهاد در افغانستان هزاره های کویته تنها به پناه دادن مهاجرین اکتفا نکرده بلکه شماری از شخصیت های ملی ، مذهبی و جوانان با احساس این قوم دست به فعالیت سیاسی زدند که تشکیلاتی را بنام تنظیم نسل نو هزاره مغل در کویته بوجود اورده و با نشر ، نشریه الذوالفقار اعلام موجودیت خودرا در پاکستان ، برای همکاری با هزاره ها در افغانستان اعلام داشتند .

تنظیم نسل نو هزاره مغل که توسط شماری از نخبگان ملی و مذهبی هزاره های کویته مانند ، مرحوم اقای فاضل ، مرحوم حاج سید حسین و شمار زیادی از متنفذین و جوانان این قوم اداره میشد و همچنین از برادران مهاجر شخصیت های سیاسی و ملی مانند مرحوم الحاج عبدالحسین مقصودی و محترم حاج غلام رسول در هسته مرکزی این جریان سیاسی جاداشتند .

تنظیم فعالیت خوبی را به پشتیبانی شخصیت های سیاسی هزاره که شامل در دولت پاکستان بودند شروع کرد و برای مسلح نمودن جبهات هزاره ها در هزاره ستان ، سلاح های زیادی را از دولت پاکستان بدست اورده و به هزاره جات گسیل داشتند . این فعالیت تنظیم که بدون مقدمه و زمینه سازی قبلی که با احساسات پاک هزاره گی وارد شده بود، وحشتی را در قلب شماری از افرادی انداخت که همه چیز را ظاهری فکر میکردند و منافع ملت هزاره را در گرو چند میل سلاح ایرانی میدانستند .

نمونه جوان هزاره کویته

از آغازفعالیت نا بهنگام و کمک های یکبارگی تنظیم هزاره ها از کویته به هزاره ستان شماره از افراد و فرماندهان احزاب جهادی با نفوذ در منطقه که تمام سرنوشت هزاره ستان را در گرو چند میل سلاح خود میدانستند ، به وحشت افتیده و به دستور بیگانگان دست به عملیات نظامی زدند که سلاح های توزیع شده از سوی تنظیم را جمع اوری و افرادی را که اسلحه گرفته بودند شکنجه آزار و حتی زندانی و جریمه نمودند که شماری مجبور به ترک وطن شدند .

فعالیت تنظیم بیشتر در جاغوری سرکوب گردید و چون جاغوری دران وقت موقعیت دروزاه هزاره ستان را به خود گرفته بود و تمام امکانات از همین دروازه وارد هزاره ستان و حتی مناطق شمال کشور میگردید . دیگر مناطق مرکزی هزاره ستان و ناور هم از اخذ کمک های تنظیم به دور ماند .

مالته فروش هزاره

در جاغوری برخی نا اگاهان شخصیت روحانی هزاره اقای فاضل انگوری را که استاد علمای جاغوری محسوب میشد به جرم گرفتن سلاح از تنظیم کافر خطاب کرده و شکنجه و جریمه نمودند . و شماری از جوانانی همانند شهید حسین علی یوسفی و غیره به ناچار منطقه را ترک گفته و دوباره به پاکستان برگشتند.

با این عکس العمل شماری از افراد خود غرض و از خود کش بیگانه پرور، احساس پاک ملی بزرگان و جوانان هزاره ها در کویته سخت صدمه دید و انها دانستند که کسانی که در هزاره جات فعلا صاحب قدرت هستند ، هیچ گونه احساس ملی ندارند ، و هنگامی رسد که پشیمان شوند و انوقت پشیمانی سودی نخواهند داشت . که همین گونه هم شد و تاریخ در غرب کابل تکرار شد .

موجودیت هزاره های کویته پشتیبانی خوبی برای مهاجرین تازه وارد بحساب می امد. مهاجرین تازه وارد نه مشکلات بی سرپناهی را داشتند و نه مشکل زیادی برای کاریابی و همچنین هیچ گونه مشکلی در مورد نا آشنایی با محیط و زبان و غیره برای انام پیش نمی امد.

برخی از جوانان هزاره که احساس پاک ملی داشتند زحمات زیادی را برای رفع نیازمندی ها و دور نمودن سوء تفاهمات بین هزاره های قدیمی و مهاجرین تازه وارد کشیدند .

هزاره های که در پاکستان بالخصوص شهر کویته ماندگار شدند گاهی هم به اندازه هزاره های مهاجر که درایران مهاجرت نموده بودند زجر و درد را نکشیدند ، بلکه فرزندان شان در مکاتب و مدارس پاکستانی و یا افغانی مقیم پاکستان از نعمت سواد بهره مند شده و به مقامات عالی علمی خودرا رسانیدند .

دردهه هفتاد خورشیدی در حین جنگ های شدید مجاهدین در شهر کابل ، نه تنها هزاره های کویته از سیاست های حزب وحدت اسلامی در افغانستان پشتیبانی نمودند ، بلکه تمام احزاب سیاسی و اجتماعی هزاره ها در کویته به نام و رهبری شخصیت ملی و سیاسی هزاره استاد شهید بابه مزاری فخر می کردند و اورا همانند برادران افغانی خود بابه مزاری خطاب میکردند . با نشر خبر شهادت آن ابر مرد تاریخ هزاره ها ، هزاره های کویته سه روز را عزای عمومی اعلام نمودند و به مصیبت داری پرداختند . چنانچه ده ها جوان با احساس از صدمه مصیبت بابه مرازی بیهوش گردیدند . پس از شهادت رهبری هزاره ها و شکست جبهه مقاومت هزاره ها در کابل مهاجرین بی شماری وارد کویته شدند که مردم هزاره کویته با قلب باز از انان استقبال نموده و در مساجد و امام بارگاه ها برای موقت به انان جای داده و از انان سرپرستی مینمودند .

من بیاد دارم شبانگاهی را که ما در دفتر حزب وحدت در کویته بودیم ، یکی از دوستان تلفون نمود و گفت که به تعداد بیست و سه فامیل مهاجرین هزاره از کابل جدیدا از راه پشاور به کویته رسیده اند ، مسئول نمایندگی حزب وحدت در کویته اقای محقق افشار ازما چند نفریکه دراین مسائل همکار دفتر بودیم و انجمنی را بنام انجمن خدمات اجتماعی رهبر شهید تشکیل نموده بودیم ، خواهش کردند تا ازاین مهاجرین دیدن نمائیم. ما بسوی اقامت گاه این بی سرپناهان حرکت کردیم ، یکی از جوانان با احساس هزاره های کویته دوباره تلفون کرد که مهاجرین را ما در امام بارگاه امام رضا (ع) جابجا نموده ایم ، وقتیکه ما به امام بارگاه رفتیم ، دیدیم که ده ها زن و مرد اهل محله با کمپل ها ، مواد غذایی ، ولباس زمستانی از مهاجرین تازه وارد استقبال نموده و یک خواهر هزاره که حدود پنجاه سال عمر داشت با وصفیکه چند تخته کمپل و لباس های زنانه و طفلانه را برای مهاجرین اورده بود ، گریه کنان به اعضای کمیسیون رسیدگی به مهاجرین گفت که من متاءسفم که هویلی ام کوچک است و خانه زیاد ندارد اما میتوانم سه فامیل را برای هر مدتی که شما لازم بدانید به خانه ام برده و بدون کرایه جادهم .

این یک نمونه از صدها واقعه بود که ملت هزاره کویته اعم از زن و مرد و پیر وجوان در حق برادران تازه وارد و اواره شان روا داشتند و حق برادری و هم نژادی را به وجه احسن ادانمودند .

در دوره حاکمیت سیاه طالبان درافغانستان شهر کویته نه تنها پناه گاهی امنی برای مردم هزاره افغانستان بود ، بلکه پلی بود که این طریق فرزندان هزاره ازچنگال دیو خون اشام طالبانی فرار نموده و خود را به کشور های عربی ، آستر لیا و اروپا رسانیدند . و در دوران قتل عام یکاولنگ و بامیان و سرازیری مهاجرین این مناطق به کویته بازهم مردم با احساس هزاره در کویته برادران مهاجر خود را تنها نگذاشتند و برخی از ثروتمندان و تجار عزیز این قوم خود ها به خانه های مهاجرین سر زده و مواد خوراکه و پوشاکه به انان میرساندند .

در قسمت سرپرستی یتیمان و خانواده های بی سرپرست هزاره های مهاجر در کویته و بالخصوص در عصر سیاه طالبان زحمات و تلاش های محترم حجت الاسلام اقای محمد جمعه اسدی را قابل قدر و ستایش میدانم . که صد ها یتیم و ده ها خانواده بی سرپرست را سالها یاری نموده است و این روند تا کنون ادامه دارد .

در راستای فرهنگی ده ها باب مکتب مهاجر در مناطق مختلف علمدار رود و هزاره تاون فعالیت داشته و دارند که شمار زیادی از فرزندان مهاجر با زبان و نصاب درسی افغانستان تحصیل نموده و اکنون در دانشگاه های افغانستان و جهان مشغول فراگیری دانش هستند که لیسه عالی نور و لیسه رابعه بلخی در هزاره تاون از مشهورترین لیسه های مهاجرین بحساب می ایند و همچنان شمار زیادی از طلاب علوم دینی از هزاره ستان به کویته مراجعه نموده و در حوزه های علمیه جامعه امام صادق و دار العلوم جعفری مشغول ادامه تحصیل میشدند که بعد از فراغت ازاین حوزه ها در حوزه های بزرگ علمی ایران پذیرفته میشدند که چند تنی از انان به دانشمندان عالی هزاره تبدیل شده اند و شماری از موقعیت استفاده نموده و بعد از فراگیری زبان انگلیسی و کمپیوتر به کارهای مهم در موسسات خارجی مشغول میشدند.

چهره های هنرمند هزاره با تشویق جوانان هزاره کویته رشد قابل ملاحظه نمودند و هنرمندان محبوب ملی هزاره همانند داود سرخوش ، حمید سخی زاده ، خیرعلی شهرستانی وغیره از اثراستقبال و تشویق هزاره های کویته به مقام های عالی هنر رسیدند .

مترجم سایت