جاغوری یک - شهادت امام جعفرصادف(ع) تسلیت باد .

بنام آنکه هستی نام از او یافت

شهادت جانسوز امام جعفر صادق^(ع)بر شیعیان و رهروان آن حضرت ، مسلمانان راستین و بر عموم حق جویان و حقیقت پویان جهان تسلیت باد !

دوستان دنیای مجازی سلام و درود بی پایان بر شما ، به مناسبت شهادت امام صادق^(ع)ششمین اختر تابناک آسمان ولایت و امامت ،فرصتی دست داد تا اشاره ای به تاریخ ستم بار« تشیّع » داشته و نیم نگاهی به زندگی امام صادق^(ع)بنیانگذارمذهب جعفری و خدمات آنحضرت به جهان بشریت و عالم اسلام در گسترش دانش های گوناگون ، نیز داشته باشیم . امید که اجری نصیب ما و بهره ای هم نصیب شما بشود .

سخن آغازین :

پیش از ظهور اسلام در میان عرب جاهلی ، دین و آیین شکل های گوناگونی داشته و از اهمیت چندانی در نظام سیاسی اجتماعی آن سرزمین برخوردار نبود ، در چنین فضائی حاکمیت قبیله ای و کیش بت پرستی ، ماندگاری و بقأ خود را در گرو همین نظام چند خدائی میدانستند ، اندیشه ای توحید در عبادت و وحدت در حکومت و سیاست ، با نظام موجود هرگز همخوانی و سازگاری نداشت .

پس از ظهور اسلام و تشکیل دولت مقتدر مرکزی در مدینه توسط رسول خدا^(ص) ، سیاست و دیانت در هم ادغام گردیده و به صورت نخستین حاکمیت دینی متمرکز و نیرومند در تاریخ حجاز ظاهر گردید . بنا بر این ؛ آیین اسلام از همان آغاز هم یک نظام توحیدی و هم یک جنبش سیاسی اجتماعی به شمار میرفت و پیامبر اکرم^(ص) مؤسس این نظم نوین یکتا پرستی ، همانطور که یک معلم مذهبی و مروّج آیینی بود ، به همان اندازه یک فرمانده نیرومند و سیاستمدار مناسب زمان خود نیز بوده است . همین همزادی سبب شد که عرب ها دین را مهم ترین و بزرگترین عامل ، قدرت و حکومت تصور کنند ، بدون تردید تمام فرقه ها و گروه های پدید آمده در تاریخ اسلام از « سقیفه[1] » تا سده های بعد به گونه ای سیاسی مذهبی بوده اند .

– شیعه :

بنا بر این ؛ باید حادثه ای «سقیفه »را علت اصلی پیدایش نخستین گروه ها ، فرقه ها و مذاهب گوناگون ، در تاریخ اسلام به شمار آورد ؛ کلمة « شیعه» به معنای «پیرو» که در قرآن هم به همین معنا آمده ، نخستین بار توسط رسول خدا^(ص)در مورد یاران علی^(ع)همانند : سلمان ، ابوذر ، عمار یاسر ، مقداد و ... بکار برده شد[2]

شیعیان امام علی^(ع) که در عصر نبوی مشهور بودند ،کسانی اند که معتقد به امامت منصوص آن حضرت بوده اند ، اشخاصی همچون : مقداد ، سلمان ، ابوذر ، عمار یاسر و... نخستین کسانی اند که شیعه خوانده شده و به شیعة علی^(ع) شهرت یافته اند[3] پس از سقیفه « شیعیان » نخستین جماعت سیاسی مذهبی بود که برای مبارزه با این انحراف و باز گردانی حق غصب شده ای علی^(ع) به تلاش و تکاپو افتادند ، پس در ذات تشّیع ، سیاست و دیانت جز انفکاک ناپذیر هم بشمار میروند[4] .

بذر تشیّع که در زمان پیامبر اکرم^(ص)جوانه زده بود ، دوره های پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است همانند :

· عصر رکود و ایستائی : ( دوران خلفا ثلا ثه ) .

· عصر رشد و شکوفائی نسبی : ( دورة خلافت امام علی^(ع)) .

· عصر تقیه : فشار و اختناق ، مهاجرت و در نتیجه گسترش مخفی تشیّع ( دوران بنی امیّه ) .

· عصر بازسازی : رشد و گسترش در دورة صادقین^(ع)( امام باقر^(ع) وامام صادق^(ع) )(اواخر عصر اموی تا سال های نخست عباسی اول ) با انقلاب عظیم فرهنگی تشیّع ، آغاز گردید ؛ طوریکه در این دوره دانشگاه بزرگ امام صادق^(ع) با بیش از چهار هزار شاگرد ، باعث بزرگترین جهش علمی بشری گردید[5] . و با همین جهش علمی عظیم ، عصر زرّین تمدن اسلامی پایه گذاری شد ، همچنین در این دوره تشیّع رشد و گسترش چشمگیری یافته و با تدوین « فقه جعفری» و ظهور «مذهب جعفری »نخستین مذهب فقهی ، شکل نهائی بخود گرفت . مذهب فقهی جعفری که بر اساس « مکتب اهلبیت^(ع)» و تشیّع به وجود آمد ، گرچه هیچ گاه مورد تأیید دربار ها نبوده و همواره در تنگناهای ایجاد شده از سوی خلیفگان و مذاهب عامه به سر میبرد و به همین جهت از شهرت کمتری برخوردار بوده است . باوجود این که از سوی دربار از تبلیغ ، رشد و گسترش آن جلوگیری میشد اما به سبب اتصال به اهلبیت^(ع) که مهبط و منبع وحی بوده از انحراف و کژی ها به دور بوده و از مایه های علمی ، فقهی و روائی بی بدیلی بهره مند بودند .

مذهب جعفری :

در آخرین سالهای حاکمیت اموی تا روزگار پیروزی و استقرار حکومت عباسی دورة فرصتی پدید آمد که امام باقر^(ع) (57 تا114 هجری ) با تأسیس یک حوزه و مرکز علمی بزرگ ، دست به عظیم ترین انقلاب فرهنگی در تاریخ اسلام و تشیّع زد که بقا و بیمه ای اندیشه ای کلامی ومذهب فقهی شیعه را در پی داشت ! این مرکز بدان جهت از اهمیت ویژه برخودار است که در اوج گیری تمدن اسلامی نقش عمده و اساسی داشته است ! زیرا این دانشگاه عظیم و بیمانند پس از امام باقر^(ع) توسط امام صادق^(ع) ( 80 تا 148 هجری ) چنان رشد نموده و گسترش یافت که بیش از چهار هزار شاگرد نزد امام صادق ^(ع) مشغول تحصیل بودند[6]. از این دانشگاه نخبه گان علمی و دانشمندان بزرگی در رشته های مختلف همانند: فقه ، تفسیر ، اخلاق ، حدیث و شاخه های متداول از دانش های همچون ؛ کیمیا و حساب و نجوم و ... فارغ التحصیل گردیدند که هر کدام سرآمد روزگار خود در شاخة تخصصی شان بودند[7]. علم کلام هم در همین دانشگاه برای مبارزه با شکاکان و ملحدان به وجود آمد ، گوشه ای از عظمت مکتب فقهی امام صادق^(ع)که نخستین مکتب فقهی به شمار میرود ، آنجا نمایان است که ائمه فقهی مذاهب اربعة عامه بطور مستقیم و یا غیر مستقیم از شاگردان امام صادق^(ع) بوده اند ، زیرا فقه مذاهب اربعه عامه ریشه در فقه جعفری داشته و از آن گرفته شده است[8]، ابو حنیفه خود در این مورد گوید: « اگرآندو سال تحصیل نزد ابوعبدالله (امام صادق^(ع))نبود نعمان( ابوحنیفه )هلاک شده بود[9]» !

اهمیت بالای این دوران در تاریخ تشیّع ، بدان جهت است که مذهب شیعه شکل نهائی بخود گرفت و مکتب فقهی اهلبیت^(ع) توسط امام صادق^(ع) تدوین و با تربیت شاگردان برجسته جاویدانه شد ؛ با وجود محدودیت ها ، فشارها و تنگنا های بکار گرفته شده از سوی حکام و دربارها ونیز علما و فقهای متعصب عامه در جلوگیری از رشد و شکوفائی تشیّع ، این مذهب تاکنون ، همچنان زنده و پویا به رشد و گسترش خود ادامه داده و به نام مؤسس خود امام جعفر صادق^(ع) به « مذهب جعفری » یا « جعفریه » شهرت یافته است.[10]

. عصر عسرت : در دورة متوکل باردیگرزمان تقیه از راه رسید و شانه های تشیّع زیر بار سنگین اختناق و ستم خم گردیده و شیعه و اندیشة تشیّع به خفا گرایید طوریکه یکی از سخت ترین دوره در تاریخ آن به شمار میرود ، در همین دوره متوکل عباسی دستور داد حرم امام حسین^(ع) را تخریب نموده و بر ان آب ببندند و... .

. عصر زرّین : با ظهور آل بویه بار دیگر « عسرت» به« فرصت » تبدیل گردید ، در این دوران پشتیبانی آل بویه از تشیّع باعث رشد و گسترش و شکوفائی آن گردید طوریکه میتوان این زمان را « عصر طلائی » شیعه نامید . با پیروزی سلجوقیان و سقوط آل بویه دیگر بار دوران« عسرت تشیّع » فرا رسید و فشار و اختناق تا پایان دورة عباسی و سقوط عباسیان ادامه یافت .

نا گفته پیداست که مهمترین علت این فراز و فرود ها ( عسرت ها و فرصت ها ) در تاریخ تشیّع ، همانا عدم همراهی ایشان با دربارهای حاکم بر جهان اسلام بوده است زیرا تشیّع همواره در حال مبارزه برای برقراری عدالت اجتماعی ، برابری نژادی و قومی ، تقسیم بیت المال به صورت مساوی ، احیای حکومت اسلامی همانند عصر نبوی ، دفا ع ازمظلومان و باز گردانی حق خلافت و امامت به اهلبیت^(ع) بوده است ، این همان چیزی بود که هرگز با منافع خلیفه گان و حاکمان به ظاهر مسلمان همخوانی نداشت . در حالیکه دیگر مذاهب کاملاً وابسته ای به دربار بوده و جیره و مواجب دریافت میکردند و مخالفت با دربار را هم حرام دانسته و امامان شان پشتیبان و مبلغ حکومت وقت بودند و... !

به همین جهت است که وقتی مذاهب دیگر با تعداد بی شماری ، گسترش سرسام آوری یافتند ، طوریکه هر فقیهی مذهب فقهی خاص خود را داشت که معمولاً بنام آن فقیه خوانده میشد ! کار بجای رسید که حاکم وقت ناچار شد برای مهار این تعدد بی رویه وارد اقدام عملی شود ، سرانجام حکومت عباسی در زمان القادربالله (381 تا 422 هجری) چهار مذهب را رسمیت داده و بقیه را ملغی و غیر قانونی اعلان نموده باب اجتهاد را برای همیشه بست[11] !

بنا بر این ؛ به جز تشیّع همه ای مذاهب اسلامی با دربار ها در یک تعامل دوسویه حافظ منافع هم بوده اند ، زیرا مذاهب پشتیبان ، مروج ، مبلغ و مشوق مردم در پیروی مطلق از حاکمان بوده اند[12]، از آن طرف هم خلیفه گان و امیران با رسمیت دادن به این مذاهب و مقرر داشتن جیره و مواجب امامان و رهبران آنها ، از آنان حمایت همه جانبه به عمل می آوردند ، طوریکه اشاره رفت ، همین حمایت های دربار گسترش سرسام آوری از مذاهب ریز و درشت را در پی داشت ، که با عکس العمل خلیفة عباسی در مهار آن ها مواجه شده و با بسته شدن باب اجتهاد نزد عامه برای همیشه ، از آن همه مذهب تنها مذاهب چهارگانة امروزی باقی ماند .

با عرض ارادت و احترام ............................................................ خرمی داوودی

[1] - منظور سیاه ترین روز در تاریخ اسلام است ، روزیکه پیامبراکرم ^(ص) وفات نمود ؛ درحالیکه بزرگان اصحاب ، بنی هاشم و اهلبیت ^(ع)همگان مشغول مراسم تغسیل و تدفین بدن مبارک آن حضرت بودند ، جماعتی از انصار و مهاجر در سقیفة ( سایه بان که بزرگان قوم جلسات مهم شان را آنجا انجام میدادند ) بنی ساعده ، جمع شدند و پس از درگیری ، موضع گیری های تند بر ضد همدیگر ، زدن تهمت ها و حتی تهدید همدیگر به قتل و ترور و... سرانجام عمرخلیفة دوم پیش قدم شد و به کشیدن دست ابوبکر با او بیعت کرد و... این گونه نظام خلافت برجای امامت منصوص قرارگرفت . در حالیکه پیش از آن ( حدود 72 یا 76 روز در یوم الغدیر ) مسیر منصوص توسط پیامبراکرم^(ص)کاملاً مشخص شده بود و بدین صورت ، انحراف بزرگی در مسیر تعیین شده ازسوی آن حضرت (پیامبراکرم^(ص) )، از«سقیفه » سر برآورد که انحرافات بسیاری را در تاریخ اسلام بدنبال داشت !!؟

[2] - مظفر ، محمد حسین ، تاریخ الشیعه ، ص 34 - 41

[3] - اشعری ، الفرق و المقالات ، ص 15

[4] - جعفری ، حسین محمد ، تشیّع در مسیر تاریخ ، ص 16

[5] - مظفر ، محمد حسین ، همان ، ص 93 - 99

[6] - مظفر ، همان ، ص 93 - 99

[7] - مظفر ، محمد حسین ، صفحاتی از زندگی امام صادق^(ع) ، ص 218 تا 266

[8] - ابن ابی الحدید ، شرح نهج البلاغه ، ج 1 ، ص 6 – 18

[9] - مظفر ، صفحاتی از ... ، ص 227 به نقل از تحفة اثناعشریه ، آلوسی .

[10] - کشّی ، رجال الکشّی ، ص 255

[11] - ابن جوزی ، المنتظم فی اللتاریخ الملوک و الامم ، ج 14 ، ص 353 و ج 15 ، ص 125 – 126

[12] - همانند : حاکمان یا پادشاهان سایه خدا بر روی زمین اند و مخالفت با حاکم ولو ستمگر جایز نیست زیرا شق عصائی مسلمین است و باعث تفرق جماعت و حرام است و... !!؟

فید خوان rss reader

بنام آنکه هستی نام از او یافت

شهادت جانسوز امام جعفر صادق (ع) بر شیعیان و رهروان آن حضرت ، مسلمانان راستین و بر عموم حق جویان و حقیقت پویان جهان تسلیت باد !

سخن آغازین :

مذهب جعفری :

شهادت جانسوز امام جعفر صادق^(ع)بر شیعیان و رهروان آن حضرت ، مسلمانان راستین و بر عموم حق جویان و حقیقت پویان جهان تسلیت باد !